przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

AKTUALNOŚCI WRZEŚNIOWE

22. IX. Sprzątanie Świata (ang. Clean Up the World) – międzynarodowa kampania odbywającej się na całym świecie w trzeci weekend września. Polega na zbiorowym sprzątaniu śmieci zalegających poza miejscami przeznaczonymi do ich składowania. Jej celem jest wzrost świadomości ekologicznej społeczeństw.
Akcja "sprzątanie świata" wywodzi się z Australii, zapoczątkował ją w 1989 roku Ian Kiernan, australijski żeglarz i bisnesmen; wówczas 40 tys mieszkańców Sydney wzięło udział w akcji sprzątania terenów portu. Już rok później akcja objęła zasięgiem całą Australię, a liczba jej uczestników co roku rośnie. W Australii akcja odbywa się w marcu. Koordynatorem jest organizacja społeczna Clean up Australia.
Do Polski „Sprzątanie Świata” sprowadziła w 1994 roku założycielka Fundacji Nasza Ziemia - Mira Stanisławska-Meysztowicz. Od tej pory kampania organizowana jest nieprzerwanie co roku, zawsze w trzecim tygodniu września, stając się jedną z najstarszych i największych kampanii z
zakresu edukacji ekologicznej w naszym kraju.
Hasłem przewodnim akcji w 2014 roku jest: TURYSTO SZANUJ ŚRODOWISKO.
Hasła z poprzednich lat :
    2011 – LASY TO ŻYCIE – CHROŃMY JE
    2012 – KOCHAM ,LUBIĘ, SZANUJĘ.... NIE ŚMIECĘ
    2013 – ODKRYWAMY CZYSTĄ  POLSKĘ

    23.09.Pierwszy dzień jesieni. Wrzesień, pierwszy miesiąc jesieni, bywa w Polsce piękny, słoneczny i ciepły. Stopniowo przesila się lato, coraz mniej widać motyli, pod koniec miesiąca  zjawia się zwykle tzw. babie lato. Cichną powoli ptaki, liczne gatunki odlatują na południe, inne zbierają się w stada, przygotowując się do odlotu. Nastał czas grzybobrania- najsympatyczniejsza dla wielu osób strona jesieni.

Jak nie kochać jesieni, jej babiego lata,
Liści niesionych wiatrem, w rytm deszczu tańczących.
Ptaków, co przed podróżą na drzewach usiadły,
Czekając na swych braci, za morze lecących.

Jak nie kochać jesieni, jej barw purpurowych,
Szarych, żółtych, czerwonych, srebrnych, szczerozłotych.
Gdy białą mgłą otuli zachodzący księżyc,
Kojąc w twym słabym sercu, codzienne zgryzoty.

Jak nie kochać jesieni, smutnej, zatroskanej,
Pełnej tęsknoty za tym, co już nie powróci.
Chryzantemy pobieli, dla tych, których nie ma.
Szronem łąki maluje, ukoi, zasmuci.

Jak nie kochać jesieni, siostry listopada,
Tego, co królowanie blaskiem świec rozpocznie.
I w swoim majestacie uczy nas pokory.
Bez słowa na cmentarze wzywa nas corocznie.
                    Tadeusz Wywrocki

    30.09 Światowy Dzień Rzek.Wydarzenie to sięga tradycją roku 1980, kiedy to wolontariusze z Kanady posprzątali rzekę Thompson, a inicjatorem akcji był Marc Angelo, słynny obrońca rzek Kanady. Jego zdaniem: rzeki są tętnicami naszej planety, są one linami ratunkowymi w najprawdziwszym sensie. W 2005 roku ONZ ogłosiła akcję „International Decade for Action Water for Life”. Uczestniczą w niej  miliony ludzi w kilkudziesięciu krajach .
W Polsce najwięcej inicjatyw na rzecz ochrony rzek przejawia Klub Gaja, prowadzący program Zaadoptuj rzekę. Wrześniowe święto to doskonały moment na przyłączenie się do akcji.
Do działań w ramach Światowego Dnia Rzek może przystąpić każdy chętny. Można zorganizować wycieczkę nad rzekę, projekt edukacyjny, zajęcia terenowe, wystawę, konkurs lub sprzątanie rzeki. Polecam zainteresowanym odwiedzenie portalu www.zaadoptujrzekę.pl.

Powróć nasza rzeko do świetności sławnej,
Od prostego kanału, do swej formy dawnej.
Kręć się niczym wstęga, meandruj jak lubisz,
Dzieła inżynierów wszystkie w sobie zgubisz.

Oddal dzieła ludzi, przejmij swą dolinę,
Wyznacz gdzie granica, za którą się ginie.
Daj nam ludziom wiedzę, dokąd robić miedzę,
A gdzie już są twoje rewiry wezbrania.

Niechaj mądrzy ludzie rządzą w zlewniach całych,
Rozumiejąc sumę tych czynników małych,
Które trzeba zmierzyć, poznać, aprobować,
By dać innym ludziom, mądrość gdzie budować.

Gdy już będziesz dzika, wystrasz kłusownika,
Niechaj się potyka i w podskokach zmyka.
Gdy tak płyniesz wstęgą, kręcisz się i wijesz,
Wiem że jesteś sobą i że cała żyjesz.

Cóż nam pozostanie gdy zniszczymy rzeki,
I gdy w tych kanałach będą płynąć ścieki?
Gdzie odetchnie wędkarz po pracy zmęczony?
Gdzie się schowa wtedy, piękny ptak chroniony?

Co z dorobkiem życia, tych co dom w dolinie?
Co gdy rzeka wzbierze, co gdy człowiek zginie?
Inwestorze głupi, urzędniku z głową w chmurce,
Zostaw rzeki dzikie, buduj się na górce.
                    Krzysztof Dmyszewicz.


Opracowanie: Aleksandra Koterbicka, na podstawie WIKIPEDII, stron internetowych  Fundacji Nasza Ziemia, Klubu Gaja, strony- Najpiękniejsze Wiersze o Jesieni.

8 SIERPNIA WIELKI DZIEŃ PSZCZÓŁ

PO CO NAM PSZCZOŁY?
Zapylają niemal połowę wszystkich roślin, nie tylko gospodarczych, ale też tych dziko
żyjących. Około 15 tys. gatunków roślin występujących na świecie może przetrwać jedynie
pod warunkiem że zostaną zapylone przez pszczoły, które w 100% zapylają koniczynę
czerwoną, czereśnię w 98 %, jabłoń i marchew w 90 %, gruszę i słonecznik w 92%, porzeczkę
czarną w 91%. Pracowite krzątanie się przy kwiatach, to nie jedyna zaleta tych owadów.
Ludzie nauczyli się wykorzystywać wszystko, co pszczoły wytwarzają i czym się dzielą w ulu.
Masowe wymieranie pszczół zaczęło się w 2006 roku w USA - gdzie w ciągu roku wyginęła
1/3 pszczelich rodzin. Dwa lata póżniej owadzia epidemia dotarła do Europy - największe
spustoszenie zrobiła w Hiszpanii, Francji, Włoszech i W. Brytanii. W Polsce tracimy około 15 %
rodzin każdego roku, a wiele gatunków pszczół dziko żyjących (w Polsce około 200) znalazło
się na liście gatunków zagrożonych.
PRZYCZYNY GINIĘCIA PSZCZÓŁ
pestycydy nowej generacji – związki z grupy neonikotynidów, mają zabijać szkodniki ale
okazały się zabójcze dla pszczół
środki chwastobójcze – przez stosowanie tych preparatów w sierpniu na łąkach nic nie
kwitnie.W Europie - w porównaniu z latami 80. spadła ilość mięty i innych ziół – wykazały
badania brytyjsko-holenderskie. W Polsce coraz mniej jest kwitnących w zbożach chabrów.
Pszczoły nie mają więc pod koniec lata czym się żywić, są słabsze i nie wszystkie przeżywają
zimę. Dziesiątkują je również choroby: zgnilec złośliwy, warroza, nosemoza i inne.
Telefonia komórkowa zaś zakłóca zdolnośc pszczól do orientacji w terenie.
Sytuacja jest poważna, bo jak twierdził Albert Einstein – od chwili gdy zginie ostatnia
pszczoła człowiekowi pozostaną cztery lata życia.
Na świecie opisano dotychczas ponad 20 tys. gatunków pszczół, w tym cztery gatunki pszczół
miodnych (rodzaj Apis). W żmudnej pracy zapylania roślin, mają udział nie tylko pszczoły
miodne, ale i dziko żyjące , których w Polsce znanych jest ok. 470 gatunków – w tym trzmiele,
murarki, porobnice, zadrzechnie, samotnice, pszczolinki.
Pszczołom dziko żyjącym, też wiedzie się coraz gorzej np. trzmiel i blisko z nim spokrewniony
trzmielec, są bardzo wydajnymi zapylaczami, w ciągu dnia otwierają kilka tysięcy kwiatów. W
ciągu ostatnich lat ich populacja zmniejszyła się o 90 %. Stosowanie herbicydów niszczy
rośliny kwietne, a preparaty owadobójcze trują wiele pożytecznych owadów. Znikają uprawy
koniczyny, komonicy i lnicy, które są bazą pokarmową tych owadów.
Negatywną rolę odgrywa tu również rolnictwo wielkoobszarowe, z którym wiąże się brak
miedz i poboczy naturalnie zamieszkiwanych przez pszczoły dziko żyjące.
Aby zwrócić uwagę na rolę pszczół w środowisku i zachęcić społeczności lokalne do
zaangażowania się w działania mające chronić te pożyteczne owady, 8 sierpnia w całej Polsce
po raz pierwszy obchodzony będzie Wielki Dzień Pszczół, pomysłodawcą jest AKADEMIA
PRZYJACIÓL PSZCZÓŁ, patronat nad nim objęło Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi a
także trzy urzędy wojewódzkie i pięć urzędów marszałkowskich.
Obchody Wielkiego Dnia Pszczół daje szansę zwrócenia uwagi na rolę pszczół w środowisku.
To także szansa na nagrody dla organizujących święto gmin, świetlic, domów kultury czy szkół
podstawowych.
Źródła:
„RATUJMY PSZCZOŁY”- artykuł Magdaleny Frender-Majewskiej, NEWSWEEK 29.05.2011.
„WPŁYW PESTYCYDÓW NA OWADY” - monografia dr. hab Władysława Huszczy.
WIKIPEDIA.
WIELKI DZIEŃ PSZCZÓŁ- WIADOMOŚCI -WP.PL i WIADOMOŚCI polskie radio.pl
OPRACOWAŁA: Aleksandra Koterbicka.

AKTUALNOŚCI LIPCOWE

VII ŚWIATOWY CENZUS GNIAZD BOCIANA BIAŁEGO 2014
Cenzus w założeniu ma objąć możliwie wszystkie gniazda bociana białego Ciconia ciconia, na
całym obszarze występowania tego gatunku (Europa i Afryka Północna). Warto przypomnieć, że
pierwszy na świecie spis bocianów odbył się w roku 1876 w Galicji, a jego inicjatorem był ks.
Eugeniusz Janota. Pierwsze Międzynarodowe Liczenie Gniazd Bociana Białego odbyło się w 1934
roku i obejmowało swym zasięgiem znaczną część Europy. Począwszy od 1974 roku organizowane
jest regularnie, co 10 lat. Ostatnie takie liczenie odbyło się w 2004 roku, doliczono się wówczas
52550 bocianich par w naszym kraju, co stanowiło ok. 20% światowej populacji! To najwięcej
spośród wszystkich krajów na świecie. W Polsce, w poszczególnych województwach, liczebność
bocianów była zróżnicowana – od 577 par w województwie opolskim do 10 226 par w warmińskomazurskim.
W województwie podlaskim ich liczebność oszacowano na 9018 par, co dało drugie
miejsce w kraju.
W Polsce Koordynatorem Światowego Cenzusu Gniazd Bociana Białego w 2014 roku, tak jak w
2004 roku, jest Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody „pro Natura”. podjęło się koordynacji i
wykonania cenzusu gniazd bociana białego w województwie podlaskim i warmińsko-mazurskim.
Zasadnicza część prac terenowych będzie miała miejsce w lipcu 2014 roku. Celem inwentaryzacji
jest wykrycie i skontrolowanie wszystkich gniazd bociana białego na badanym terenie, sprawdzeniu
czy są one w zajęte (lub były i przez jak długo), czy ptaki wyprowadziły młode, ocena sukcesu
lęgowego, oraz precyzyjne ustalenie lokalizacji gniazd. Ponadto będą zbierane takie informacje jak
umiejscowienie gniazda (słup, komin, dach, drzewo itd.), ewentualne zagrożeń dla gniazda (np.
planowana rozbiórka budynku lub grożące zawaleniem drzewo) i inne istotne dane. Część tych
informacji będzie można uzyskać od osób mieszkających w pobliżu gniazd.
Informacja pochodzi ze strony POLSKIEGO TOWARZYSTWA OCHRONY PTAKÓW
W akcję liczenia bocianów włączyło się również TOW.PRZYRODNICZE BOCIAN
Wiele informacji o życiu bocianów znajdziesz na BOCIANOPEDIA
A.Koterbicka

AKTUALNOŚCI MAJOWE

12 maja - Światowy Dzień Ptaków Wędrownych (ang.World Migratory Bird Day – WMBD)

Jest to święto obchodzone od 2006 roku w drugi weekend maja, ustanowione przez Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w ramach porozumienia o ochronie afrykańsko-euroazjatyckich wędrownych ptaków wodnych i konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt.

Idea obchodów Międzynarodowego Dnia Ptaków Wędrownych narodziła się w Stanach Zjednoczonych w 1993 roku z inicjatywy Cornell Laboratory of Ornithology i Smithsonian Migratory Bird Center. Oficjalnie odbywają się one w drugą sobotę maja w USA i Kanadzie,
w październiku w Meksyku, Ameryce Środkowej i Południowej oraz na Karaibach, koordynowane przez Międzynarodową Radę Ochrony Ptaków, jako Światowy Dzień Ptaków Wędrownych.

Ptaki nie znają granic , wędrują czasami wiele tysięcy kilometrów, przekraczając granice krajów
i kontynentów, które łączy sieć ważnych dla ich życia miejsc: żerowisk, miejsc gniazdowania, zimowania i odpoczynku na trasie długiej wędrówki.

Ptasie kolizje” to było przewodnie hasło Światowego Dnia Ptaków Wędrownych 2013 roku. Śmiertelnośc ptaków w wyniku kolizji z budynkami, mostami, liniami energetycznymi czy elektrowniami wiatrowymi to zagadnienie, któremu poświęca się stosunkowo mało uwagi. Niedoceniany jest fakt, że w ten sposób ginie więcej ptaków niż np. w dużych, nagłaśnianych przez media, katastrofach tankowców.

Rozwój urbanistyczny sprawia, że miasta nie tylko rozrastają się powierzchniowo, ale coraz bardziej rosną „w górę”. Wiele budowli, zwłaszcza w ciemnościach i podczas mglistej pogody, jest śmiertelnie niebezpiecznych dla ptaków. Połączenie szkła i światła nocą oślepia i dezorientuje je podczas lotu. Niektóre szacunki mówią o tym, że w samej Ameryce Północnej ginie w ten sposób około sto milionów ptaków każdego roku, a drugie tyle jest zabijane przez jadące samochody. Migrujące ptaki wpadają w „pułapkę sztucznego światła” (latarnie morskie, lotniska, kominy, budynki, wieże komunikacyjne), stając się podatnymi na kolizje z jego źródłem. Często też obawiają się wylecieć poza oświetloną przestrzeń i latają dopóki nie padną z wyczerpania.

W Polsce w czasie Światowego Dnia Ptaków Wędrownych organizowane są wycieczki ornitologiczne, jak również wiele poświęconych ptakom wystaw, festiwali i pokazów slajdów. Każdy z nas może zorganizować własną wycieczkę i pójść „na ptaki”,do czego zachęcamy serdecznie.

Tematem przewodnim Światowego Dnia Ptaków Wędrownych w roku 2014 jest: „Ptaki Wędrowne a Turystyka”.

 

Czytaj więcej...

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ MATKI ZIEMI

Międzynarodowy Dzień Matki Ziemi (International Mother Earth Day) – święto obchodzone corocznie 22 kwietnia, ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2009 roku rezolucją A/RES/63/278 z inicjatywy Boliwii, ogłoszone światu przez jej prezydenta Evo Moralesa Ayma.

HISTORIA

26 lutego 1971 ówczesny Sekretarz Generalny ONZ, U Thant podpisał proklamację, w której wyznaczył równonoc wiosenną jako moment, w którym Narody Zjednoczone obchodzą Dzień Ziemi. Z inicjatywą obchodów wystapił w 1969 roku amerykański ekolog John McConnell (ur 1915) na konferencji UNESCO dotyczącej środowiska naturalnego. Pierwsze obchody ogłoszone zostały 21 marca 1970 roku przez burmistrza San Francisco, Josepha Alioto. Tego samego roku 22 kwietnia senator Gaylord Nelson na konferencjiw Seattle zaproponował ogólnonarodową demonstrację sprzeciwu przeciwko niszczeniu środowiska naturalnego i poparcia dla ruchów ekologicznych. Akcję nazwano również Dniem Ziemi.

Z kolejną inicjatywą międzynarodowych obchodów w ramach ONZ, aby poszerzyć grono uczestników, wystąpił lider Ruchu na rzesz Socjalizmu i prezydent Boliwii Evo Moralesa Ayma.Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 22 kwietnia 2009 roku uznała, że „Ziemia i jej ekosystemy są naszym domem”, i że ustanowienie Dnia jest „niezbędne w celu promowania harmonii z naturą i Ziemią”.

Termin” MATKA ZIEMIA” został użyty, ponieważ „odzwierciedla współzależność, która istnieje między ludźmi a innymi żywymi gatunkami wspólnie zmieszkującymi na planecie”. Uznana została również zbiorowa odpowiedzialność za planetę, do której wezwano narody na Szczycie Ziemi w 1992 (Deklaracja z Rio). Celem dnia jest promowanie harmonii z naturą i Ziemią w celu osiągnięcia sprawiedliwej równowagi pomiędzy gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi potrzebami obecnych i przyszłych pokoleń ludzkości.

OBCHODY

Pierwsze obchody w ramach ONZ, już w nowym terminie odbyły się 22 kwietnia 2010 roku. Wspomaga je Program Narodów Zjednoczonych ds.Rozwoju (UNDP),

który działa na rzecz poprawy jakości życia lokalnych rolników poprzez promowanie zrównoważonego rolnictwa z uwzględnieniem wspomnianego dobra przyszłych pokoleń. Zgromadzenie wezwało państwa członkowskie, organizacje wyspecjalizowane ONZ, międzynarodowe, regionalne i pozarządowe oraz społeczeństwo obywatelskie do obchodów tego Dnia.

OBCHODY W POLSCE

Obchody w Polsce odbywają się od 1990 roku 22 kwietnia jako Dzień Ziemi i nie należy mylić go ze Swiętem ONZ. W 2012, główne uroczystości w Warszawie odbyły się 24 czerwca podczas obchodów Międzynarodowego RokuZrównoważonej Energii dla Wszystkich Ludzi, ogłoszonego przez ONZ w roku 2010 (rezolucja A/RES/65/151) pod hasłem „Dobra energia dla wszystkich”.

Tekst: Aleksandra Koterbicka

Źródło: WIKIPEDIA