przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

2014.08. 31 SPOTKANIE KLUBOWE

1364 – 2014
650 LAT W SŁUŻBIE KSIĄŻKI
Rok 2014 ustanowiono "Rokiem czytelnika". Organizacje zrzeszające bibliotekarzy, księgarzy, wydawców i drukarzy chcą w ten sposób uczcić 650 lat działań na rzecz książki. 12 maja 1364 roku w Krakowie król Kazimierz Wielki wydał dokument, który ustanawiał Studium Generale, czyli poźniejszą Akademię Krakowską, a wśród pracownikow potrzebnych dla funkcjonowania uczelni wymieniał stacjonariuszy. Głównym zadaniem stacjonariuszy było dostarczanie żakom tekstów koniecznych do nauki zgodnej z programem nauczania. Rękopiśmienne książki powstawały w tzw. skryptoriach. W  porozumieniu z profesorami  wykładającymi poszczególne przedmioty stacjonariusze organizowali przepisywanie skryptów w stosownej liczbie egzemplarzy oraz ich dystrybucję wśród społeczności akademickiej. Cenne księgi zawierające podstawowe dzieła autorstwa powszechnie uznanych naukowych autorytetow znajdowały się w uczelnianej bibliotece. Przeznaczone były do użytku wszystkich akademikow: wykładowców i studentów. Stacjonariusze pełnili więc role współczesnych zawodów: wydawcy, księgarza, bibliotekarza. Dopiero wynalazek druku dokonany przez Jana Gutenberga w połowie XV w. w Moguncji zmienił postać książki. Pierwsze warsztaty drukarskie pojawiły się w Krakowie i Chełmnie (1474), a potem we Wrocławiu, Malborku i Gdańsku. W XVI w. ksiażka przybiera już znaną nam dzisiaj, niemal współczesną postać. Jedna z pierwszych polskich encyklopedii licząca 28 tomów Encyklopedia Powszechna została wydana drukiem latach 1859-1868 przez Samuela Orgelbranda. Po odzyskaniu niepodległości, w dwudziestoleciu międzywojennym nastąpił szybki rozwój polskiego edytorstwa. W okresie Polski Ludowej szczególną rolę w masowej produkcji książek odgrywała Społdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” , w której powstawały znane serie wydawnicze, np. Biblioteka Powszechna, Nike, Głowy Wawelskie i inne. Na przełomie XX i XXI w. dokonała się prywatyzacja większości wydawnictw i drukarń. Równocześnie nastąpiła poprawa graficznej formy książki i jakości druku. Do tradycyjnych form książek papierowych dołączyła w ostatnich latach elektroniczna forma książki zapisanej w postaci pliku komputerowego.
Dla uczczenia 650 rocznicy powołania Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz ustanowienia aktem królewskim instytucji stacjonariusza, od którego wywodzą swoje rodowody wspołcześni pracownicy książki, powołano Komitet Organizacyjny Obchodów Jubileuszu pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego. Komitet gromadzi przedstawicieli instytucji i stowarzyszeń zajmujących się ruchem wydawniczym i czytelniczym
w Polsce.
opracowanie: Gabriela Rościszewska
na podstawie:     Wikipedii
 Strony Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich


Drugi temat spotkania to ZIMORODEK. Kol Jadwiga Szandar  przeczytała kilka artykułów  z czasopism przyrodniczych na temat zimorodka, ptaka o niezwykle barwnym upierzeniu.Wierzch ciała niebieskozielony z turkusowym grzbietem i ogonem. Spód ciała i policzki rdzawobrązowe  a gardło białe. Ma nieproporcjonalnie długi dziób oraz bardzo krótkie nogi i ogon. Długość ciała : 16-18 cm. Zimorodek jest ptakiem wędrującym jesienią z obszarów Europy północno -wschodniej do terenów z zimą łagodną, gdzie zbiorniki nie zamarzają.
W Polsce to nieliczny (niegdyś liczny) ptak lęgowy, spotyka go się na całym niżowym obszarze kraju. Jest ciekawostką, że gniazdo buduje w wygrzebanej norze. Oboje przyszłych rodziców uczestniczy w budowie podziemnego korytarza kopiąc go za pomocą dziobów .W ciągu roku wyprowadza jeden lub dwa lęgi, oprócz ryb żywi się też żabami, rakami i owadami nadrzecznymi.
Objęty ścisłą ochroną gatunkową.
Opracowała : A.Koterbicka