przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

ZANIM SUSŁY PÓJDĄ SPAĆ

„Spać jak suseł” – to powiedzenie jest powszechnie znane, a każdy kto je słyszał doskonale

wie, że chodzi o sen długi i głęboki, z którego trudno jest delikwenta obudzić. Jak to jest naprawdę i

czy rzeczywiście susły śpią jak susły.?

Suseł moręgowany (Spermofilus citellus) to niewielki gryzoń z rodziny wiewiórkowatych.

Łacińska nazwa Spermophilus oznacza „lubiący nasiona”. W praktyce jednak przysmakiem susłów

są nie tylko nasiona, ale też wegetatywne części roślin, kwiaty, lub rośliny uprawne, jak buraki

cukrowe i kapusta. Czasem swoją dietę uzupełniają owadami – chrząszczami i motylami w różnych

stadiach rozwoju, a sporadycznie zjadają jaja i pisklęta ptaków. Późnym latem, przygotowując się

do okresu hibernacji intensywnie żerują, magazynując w swoich organizmach zapas tkanki

tłuszczowej.

Cała prawda na temat ich spania jest taka, że faktycznie sen zimowy wcale nie jest krótki i w

zależności od regionu i warunków pogodowaych, może trwać 5 – 7,5 miesiąca. Jako pierwsze już

nawet w sierpniu zaczynają hibernować samice, samce zaś z początkiem września. Najdłużej, bo

niemal do końca września na powierzchni pozostają osobniki młodociane, ale w październiku w

koloni panuje totalna cisza, a otwory nor są pozatykane ziemią i kępkami siana. Podczas snu

temperatura ciała susła spada do kilku stopni Celsjusza, a sece bije kilka razy na minutę. Jednak co

3 - 20 dni zwierzęta wybudzają się na kilkanaście godzin, zużywając na te pobudki niemal 90 proc.

zmagazynowanego tłuszczu.

Nie opuszczają jednak swoich nor i dopiero z początkiem marca, jako pierwsze na powierzchni

pojawiają się dojrzałe samce, następnie samice i młodzież. Po półrocznym śnie zimowym w marcu

rozpoczyna się ruja. Samica po około 25 – 28 dniowej ciąży, tylko raz w roku rodzi średnio 3-7

młodych, które najpierw są karmione mlekiem matki, ale już w piątym tygodniu zaczynają

przyjmować również pokarmy stałe. W połowie czerwca opuszczają norę, pozostając jednak w jej

okolicy. W tym momencie usamodzielniając się i budując własne norki są szczególnie narażone na

atak ze strony drapieżników ( tchórz,łasica,lis, kot domowy) oraz warunki atmosferyczne

(przemoczenie, wychłodzenie). Samice osiągają dojrzałośc płciową po pierwszym przezimowaniu,

samce zwykle po drugim.

Drugi gatunek susła który bytuje na terenie naszego kraju to suseł perełkowany

(Spermatophilus suslicus), którego nieliczne stanowiska znajdują się na Lubelszczyźnie i

Zamojszczyźnie, a w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych ma status gatunku o wysokim

ryzyku wymarcia w niedalekiej przyszłości. Sytuacja susła moręgowanego wcale nie jest lepsza, a

wręcz gorsza , gdyż w 1983 r. nie znaleziono już żadnych śladów jego obecności w naszym kraju i

uznano za gatunek wymarły.

Po 20 latach od zniknięcia susła moręgowanego Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody

„Salamandra”, przystąpiło do realizacji projektu , którego celem było przywrócenie susła

moręgowanego polskiej przyrodzie. Do współpracy przystąpiło kilka innych towarzystw

przyrodniczych oraz ogrody zoologiczne w Poznaniu i Opola.

W 2004 roku sprowadzono pierwsze 9 przeznaczonych do reintrodukcji susłów z ogrodu

zoologicznego w Bernie w Szwajcarii, które trafiły do specjalnych imitujących środowisko

naturalne zagród w poznańskim zoo. Do nich dołączyły kolejne 32 osobniki odłowione na lotnisku

Budakeszi pod Budapesztem. Jako miejsce wypuszenia zwierząt wybrano lotnisko w Kamieniu

Śląskim- siedlisko, w którym susły najdłużej przetrwały w trudnym dla nich okresie. Już latem

trafiła tam pierwsza partia gryzoni, umieszczonych w specjalnych wolierach. Miały one zapewnić

im aklimatyzację w nowyn otoczeniu oraz ochronę przed drapieżnikami. O tym, kiedy susły

opuszczą klatki miały zadecydowac one same – wystarczyło podkopać się i opuścić schronienie.W

lipcu 2009 populacja liczyła już 200 osobników a badania monitoringowe przeprowadzone w roku

2012 wykazały na tym stanowisku już ponad 700 czynnych nor.

Prace „Salamandry” nie zakończyły się na Kamieniu Śląskim, Towarzystwo stara się zasiedlić

ssakami kolejne miejsca.

Zgodnie z zapisami tzw. Dyrektywy Siedliskowej Unii Europejskiej nie tylko suseł moręgowany

podlega ochronie gatunkowej, ale jego siedliska również należy chronić w ramach Europejskiej

Sieci Ekologicznej NATURA 2000.

Opracowała Alekandra Koterbicka, na podstawie:

PRZYRODA POLSKA, Nr 11, Łukasz Łukasik – „Zanim susły pójdą spać”

Strony internetowe:

Ochrona SUSŁA – SALAMANDRA

PDF – Prezentacja o suśle moręgowym.

ZOO Opole.Ogród Zoologiczny w Opolu – Program SUSEŁ.

PDF.Przywracamy Susła Moręgowanego...

WIKIPEDIA.