przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

KASZTAN JADALNY - CASTANEA SATIVA

KASZTAN JADALNY - CASTANEA SATIVA

Rodzina: Bukowate

Występowanie:Główny obszar występowania tego gatunku obejmuje zachodnią oraz południową

Europę, Hiszpanię,Francję i Włochy. Na wschodzie dochodzi przez Turcję aż do Kaukazu. W

Polsce rośnie sporadycznie, glównie w województwie dolnośląskim i zachodniopomorskim.

Niekiedy sadzony w parkach i ogrodach. Uważa się, że ponowne zasiedlenie przez kasztana

jadalnego terenów położonych na północ od Alp po ustąpieniu lodowca (np. we Francji i

Niemczech) nie było spontaniczne , lecz przyczynili się do tego Rzymianie. Został on przez nich

prawdopodobnie nasadzony, podobnie zresztą jak wiele innych roślin użytkowych

Kwitnie w czerwcu i lipcu. Zapylenie odbywa się dzięki owadom: chrząszczom, muchom,

trzmielom, przy czym drzewa te są częściowo wiatropylne. Owoce dojrzewają w październiku, a do

rozprzestrzeniania nasion przyczyniają się wiewiórki oraz inne gryzonie, a także ptaki: wrony,

sójki.

Kwiaty rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie. Kwiaty męskie z niepozornym,

żółtozielonym okwiatem i maksymalnie 12 białymi pręcikami. Zaopatrzone w miodniki

wytwarzające nieprzyjemny rybi zapach. Zebrane w długie do 15 cm, wyprostowane kłosy. U

nasady kwiatostanów męskich znajdują się kwiatostany żeńskie po 1-5 ustawione pionowo. Złożone

są z trzech czerwonawych kwiatów otoczonych miseczką owocową.

Liście opadające na zimę, ustawione skrętolegle. Podłużne lancetowate o zaostrzonym

wierzchołku, długości około 30 cm, krótkoogonkowe. Brzeg ząbkowany z ząbkami delikatnie

wyciągniętymi. Skórzaste, z wierzchu błyszczące, ciemnozielone, od spodu jaśniejsze.

Owoce - orzechy nazywane kasztanami, gładkie, zwykle o czerwonobrązowym pasiastym

zabarwieniu, po 3 w czteroklapowej kupuli, pokrytej gęstymi kolczastymi wypustkami. Pod

błyszczącą, brazowa skórką orzecha znajduje się wysokokaloryczny mączysty miąższ.Kasztany

jadalne wzmacniają odpornaośc organizmu, są bardzo bogate w skrobię, nie brakuje im też białka i

tłuszczu, a 2/3 wszystkich tłuszczy to tłuszcze nienasycone wskazane w chorobach serca. Zawierają

także kwas jabłkowy, lecytynę, magnez, żelazo, potas i witaminy B1, B2 oraz E. Rozróżnia się dwa

rodzaje kasztanów, które po francusku nazywane są „marron” i „chataigne”. Najsmaczniejsze i

najbardziej dorodne są orzechy typu „marron”, uzyskiwane z najszlachetniejszych odmian,

rozmnażanych wyłącznie wegetatywnie. Ich owoce zawierają zwykle jeden, najwyżej dwa duże

kasztany.

Drewno tego gatunku wykorzystuje się do budowy statków, beczek na wino oraz fornirów i

mebli.

Kuchnia: Bardzo smaczne kasztany jadalne można przyrządzać na różne sposoby. Od wieków z

suszonych kasztanów wytwarzano mączkę którą po zmieszaniu z mąką pszenną lub jęczmienną

używano do wypieku chleba. Z mąki kasztanowej do dziś smaży się różnego rodzaju placki,

racuchy, wypieka ciasta i przyrządza desery. Ciasto z mąki kasztanowej w czasie pieczenia silnie

wyrasta i jest bardzo pulchne. Dodaje się ją również do zup i sosów. Z ugotowanej na gęsto w

mleku lub wodzie uzyskuje się bardzo popularną we Włoszech potrawę – polentę. Jesienią i w

począkach zimy na ulicach miast francuskich, włoskich a nawet w Londynie spotyka się

sprzedawców gorących kasztanów, pieczonych w małych przenośnych piecykach ogrzewanych

węglem drzewnym.

W czasie wycieczki klubowej do Szymocic,w sierpniu 2015 roku, zwróciło naszą uwagę piękne

drzewo rosnące na prywatnej posesji, okazał się nim być kasztan jadalny (zdj.1,2,3). Drugi okaz

kasztana jadalnego odkryliśmy w ogródku POD „RADOŚĆ”w Gliwicach, łatwo go zauważyć bo

rośnie tuż przy betonowym płocie, od strony pól (zdj.4 do 7)

Opracowanie: Aleksandra Koterbicka, na podstawie:

DRZEWA – Mark Bachofer, Joachim Mayer. Wydawnictwo MULTICO

DRZEWA – Przewodnik Collinsa.Wydawnictwo MULTICO.

WIKIPEDIA

Zdjęcia własne.

Free Joomla Lightbox Gallery