przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

SKRZYDŁORZECH KAUKASKI

SKRZYDŁORZECH KAUKASKI

Skrzydłorzech kaukaski, skrzydłorzech jesionolistny (Pterocarya fraxinifolia), gatunek drzewa z

rodziny orzechowatych. Występuje na Zakaukaziu w Armenii, Azerbejdżanie, Gruzju, Rosji oraz w

północnej Turcji i Iranie. Został sprowadzony do uprawy w Europie w 1782 roku.

Drzewo ozdobne, sadzone w parkach i ogrodach, bardzo szybko rosnące, szczególnie na glebach

wilgotnych. Osiąga wiek 150 – 200 lat. Potrzebuje dużo miejsca, najlepiej sadzić je pojedynczo w

celu uwypuklenia pokroju, osiąga wysokość 15 -25 metrów, średnica pnia 1,25 – 1,5 metra, średnio

1,75. Pień jest krótki, nisko rozgałęziony na konary, często wielokrotny, u starych drzew

nieregularny, posiadający liczne deformacje i narośla, miejscami pokryty gęstymi wiązkami pędów

odroślowych. Konary grube i mocne. System korzeniowy dośc płytki, jednak bardzo rozległy i

mocny, zapewniający drzewu dużą stabilność i odporność na przewrócenie przez wiatr.

Skrzydłorzech jest jednym z drzew tworzących największą ilość odrostów korzeniowych.

Intensywność ich wytwarzania, zwłaszcza po skoszeniu jest tak wielka że może stanowić nie lada

problem.

Młode pędy skrzydłorzecha, podobnie jak liście, są wyjątkowo wrażliwe na niewielki nawet

mróz. Skrzydłorzech kaukaski jest jednym z pierwszych drzew otwierających wcześnie pąki

liściowe, zawiązki liści pojawiają się już w połowie lutego, jednak rozwój liści jest powolny- na

początku kwietnia liście nadal nie są jeszcze zielone. Jesienią zaś długo utrzymują zielony kolor,

przed opadnięciem, co najczęściej ma miejsce w pierwszej połowie listopada, przebarwiają się

wtedy na żółto.

Kwiaty- rozdzielnopłciowe rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne zebrane w zwisające

kotkowate kwiatostany.Kotki męskie żywozielone, stosunkowo grube, często łukowato wygięte,

długości 6 – 10 cm są zgrupowane po kilka sztuk na ubiegłorocznych przyrostach. Kotki żeńskie

wyrastają mniej licznie i zazwyczaj pojedynczo na nowych przyrostach, kłosowate, od początku

dłuższe, 10 – 20 cm i smuklejsze od męskich, a w trakcie przekwitania bardzo się wydłużające,

różowawe. Pojedyncze kwiaty bardzo drobne i niepozorne. Okres kwitnienia: przełom kwietnia i

maja.

Owoce i nasiona. Małe, niekształtne, jednonasienne orzeszki wyposażone w dwa półkoliste

skrzydełka, zebrane po kilkadziesiąt sztuk w bardzo długie, kotkowate, zwisające jasnozielone

owocostany. Długość owocostanu zwykle w granicach 30 – 40cm , ale może dochodzić i do 60 cm.

Nasiona trwale ukryte w orzeszku, okres dojrzewania owoców od lipca do września. Oskrzydlone

orzeszki wyglądają jak miniaturki głowy słonia afrykańskiego.

Drewno – białe, lekkie i mocne, dość miękkie, idealnie nadaje się do rzeźbienia i produkcji

papieru. Ze względu na bardzo ładny wizerunek znajduje zastosowanie do wyrobu mebli i oklein.

Podobne gatunki to : skrzydłorzech Rehdera - tylko uprawiany, skrzydłorzech japoński – jedno

z największych drzew japońskich., w Chinach i płn. Wietnamie występuje gatunek Pterocarya

stenoptera.

Jak podaje dr. C. Pacyniak, najstarszy w Polsce skrzydłorzech kaukaski rośnie w Szprotawie w

woj. lubuskim i liczy 230 lat, zaś najgrubsze drzewo tego gatunku rośnie we wsi Dzikowo (okolice

Barlinka), jego pień ma obwód 5,72 m.

W czasie sobotniego spaceru po Parku Chrobrego, klubowicze „odkryli” kilka okazów

skrzydłorzecha kaukaskiego.

Opracowanie: Aleksandra Koterbicka na podstawie:

DRZEWA- Przewodnik Collinsa, wyd. MULTICO.

DRZEWA- Mark Bachofer, Joachim Mayer, wyd MULTICO.

WIKIPEDIA

NAJSTARSZE DRZEWA W POLSCE. PRZEWODNIK- Cezary Pacyniuk. Wyd PTTKKRAJ-

W-wa 1991

Zdjęcia własne.

Free Joomla Lightbox Gallery