przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

Ziarnopłon wiosenny

Wygląd – ziarnopłon wiosenny (Ficaria Verna Huds.), jaskier wiosenny, zwyczajowa
nazwa pszonka – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych. Nazwa rodzajowa
Ficaria pochodzi prawdopodobnie od łacińskiego ficus = figa i nawiązuje do kształtu
jadalnych bulwek korzeniowych. Nazwa gatunkowa vernus oznacza wiosenny z łac.
ver=wiosna.
Ma jedną lub kilka łodyg, pojedynczych, lub rozgałęzionych o długości do 30 cm,
wznoszących się do góry na wysokość do 15 cm. Bulwy korzeniowe kształtu
maczugowatego. Liście mięsiste, błyszczące i nagie. Są całobrzegie lub karbowane i mają
okrągłosercowaty kształt, czasem w kątach dolnych liści wyrastają jajowate bulwki, za
pomocą których roślina rozmnaża się wegetatywnie. Bulwki które są rodzajem rozmnóżekpo
dojrzeniu odpadają i zakorzeniają się w ziemi .
Kwitnie od marca do maja, żółte kwiaty o średnicy 2-3 cm mają 3 wolne, zielonożółte
działki kielicha i 8-12 wolnych płatków korony. Osadzone są na krótkich szypułkach.
Pręciki i słupki dojrzewają równocześnie, kwiaty mają miodniki i są zapylane przez owady:
błonkówki i muchówki. Owocem jest omszona niełupka, roznoszona przez mrówki. Roślina
jednak rzadko wytwarza owoce, większość kwiatów pozostaje bezpłodnych, dlatego
głównie rozmnaża się wegetatywnie za pomocą bulw korzeniowych i łodygowych.
Występowanie – swoim zasięgiem gatunek obejmuje niemal całą Europę, poza tym Azję
Zachodnią, rejon Kaukazu i Syberię Zachodnią, a także w Afryce Północnej. W Polsce
pospolity na terenie całego kraju, na północnym wschodzie rzadszy, w górach występuje po
piętro pogórza, sporadycznie w reglu dolnym. Spotkać go można najczęściej w żyznych
lasach łęgowych, poza tym występuje na wilgotnych łąkach, w zaroślach, nad brzegami
potoków i żródeł. Jest geofitem.
Zastosowanie – bywa uprawiany jako roślina ozdobna, szczególnie jako roślina
okrywowa pod drzewami. Jego walorem jest fakt, że zakwita bardzo wcześnie i podobnie,
jak w środowisku naturalnym może rosnąć w cieniu, gdyż większość jego cyklu życiowego
przebiega wczesną wiosną, zanim drzewa rozwiną liście.
Ziele ziarnopłonu (Herba Ficariae) ma pewne własności lecznicze i dawniej było
używane w medycynie ludowej. Zawiera garbniki, alkaloidy i duże ilości witaminy C.
Zbiera się je przy bezdeszczowej pogodzie i suszy w miejscu zacienionym. Kiedyś zielem
ziarnopłonu leczono hemoroidy i brodawki.
Młode liście są jadalne, dawniej ludność wiejska wczesną wiosną (na tzw. przednówku) z
głodu spożywała młode liście ziarnopłonu, uważając je za smaczne warzywo. Jednak starsze
liście stają się gorzkie i trujące.

2015.05.05 1

 

2015.05.05 2

 

2015.05.05 3


Opracowanie: Aleksandra Koterbicka na podstawie:
1.Przyroda Polska, dodatek Natura i Zdrowie, nr 10, październik 2009.
2.Atlas Roślinności Lasów. Autor Leokadia Witkowska – Żuk.Wyd. Multico 2012.
3.Wikipedia.
Zdjęcia własne.