przy Oddziale PTTK Ziemi Gliwickiej

Klub Krajoznawstwa i Ochrony Przyrody

NAROŚLA GALASOWE

NAROŚLA GALASOWE

Galas, galasówka (łac.galla-mieszkanie) – jest to patologiczna narośl powstała w wyniku rozrostu

tkanki roślinnej na liściach, łodydze lub korzeniu. Powstawanie galasów może być indukowane

przez wirusy, bakterie, grzyby, nicienie, roztocza lub owady. Znanych jest kilkanaście tysięcy

gatunków owadów, które spędzają młodość właśnie w galasach. Najwięcej jest wśród nich

błonkówek z rodziny pilarzowatych i galasówkowatych, oraz muchówek z rodziny

pryszczarkowatych; dwie rodziny - ochojnikowate i bawełnicowate należą do mszyc. Galasy są

niekiedy tak piękne i o tak zaskakujących kształtach, że nie kojarzymy ich ze szkodliwą

działalnością owadów, a raczej podziwiamy, jako naturalne wytwory roślin. Kształt i zabarwienie

galasów zależy od tego , co było przyczyną ich utworzenia oraz na jakiej roślinie powstały.

Jaskrawo czerwone, podłużne wyrostki przypominajace rogi, powstają na liściach lipy, wskutek

zakażenia różkowcem lipowym (roztocz).

Okrągłe, często zabarwione na czerwono narośla na liściach dębu przypominające piłeczki

pingpongowe powoduje galasówka dębianka.

Czerwono-bordowe, czasem otoczone żółtą obwódką, pękate wybrzuszenia na liściach wierzby

białej wskazują na działanie naroślarza iwowca.

Jasnozielone, spiralnie skręcone, pękate wybrzuszenia na ogonkch liściowych topoli, są efektem

inwazji mszycy, przerostka skrętnika.

Szyszkowate, zielone twory na pędach modrzewia wywołuje mszyca ochojnik modrzewiowoświerkowy.

Na liściach wiązów zaatakowanych przez torebnicę wiązową, powstają podłużne lub bąbelkowate,

czerwonawe bądź brązowe wypustki.

Garnusznica bukowa powoduje powstawanie na lisciach buków kępek beczułkowatych, ostro

zakończonych, czerwono-brązowych wyrostków.

Szypszyniec różany indukuje powstawanie na pędach róży, włochatych, żółto-brazowopomarańczowych

wyrośli przypominających puszyste pompony.

Szyszkowate twory pojawiające się latem na dębie to efekt działania galasówki, letyńca szysznicy.

Galasy to także uzewnętrzniona reakcja obronna drzewa. Nagromadzone w galasach tkanki służą

larwom za pokarm, ale galas równocześnie ogranicza żerowanie szkodnika do określonego miejsca.

Skład chemiczny galasów jest bardzo charakterystyczny. Mają dużo garbników, tak że

w niektórych galasach związki te stanowią połowę a nawet i większy procent suchej masy. Takie

galasy wykorzystywano dawniej jako źródło garbników do garbowania skór. Z niektórych

wytwarzano też atrament. Nadal szerokie zastosowania ma tanina pozyskiwana z galasów dębu

galasowego (Quercus infectoria) rosnącego w Turcji i Syrii.

Inny rodzaj narośli spotykanych u roślin to czarcie miotły- wyrośla będące skupieniem silnie

rozgałęzionych pędów płonnych. Występują na drzewach i krzewach, zarówno liściastych jak

i iglastych. Powstawanie czarciej miotły powodują grzyby pasożytnicze, szpetkowce, rdze bądź

fitoplazmy.

Opracowanie: Aleksandra Koterbicka na podstawie :

1.”Kieszonkowy atlas owadów i pajęczaków”.

George C.McGavin.

2.”Piękne i tajemnicze galasy cz I i cz II”

Dr. Marek Guzik. Akademia Pedagogiczna - Kraków (str.inter.)

3.”Galasy – dziki cud natury.”

Opracowanie Aleksandra Szymańska.( str.inter. Wiadomości Rolniczych)

4. GALAS – Wikipedia